Gần đây chắc mọi người cũng nghe chuyện hai ông lớn công nghệ là Oracle và Red Hat đang cắt giảm nhân sự. Xung quanh tôi có không ít người bắt đầu bàn tán, đưa ra quan điểm cho rằng AI đang cướp việc của developer, thậm chí là đe dọa trực tiếp tới những người ở trình độ senior. Thấy tình hình bị suy diễn ra nhiều quá, nhất là những người lãnh đạo ở các doanh nghiệp tại Việt Nam. Do đó tôi viết bài này để mổ xẻ thêm thông tin. Phải chăng chỉ có AI là nguyên nhân hay đằng sau đó là những vấn đề khác.
Simon Sharwood
Jordan Novet,Seema Mody
Đầu tiên là câu chuyện của Oracle. Tờ Forbes vừa đưa tin công ty này cho nghỉ việc khoảng 30.000 người, tương đương gần 18% tổng nhân sự toàn cầu. Nghe lướt qua cái tít báo thì rất dễ kết luận ngay là Oracle đang dùng AI để tự động hóa và thay thế con người. Nhưng nếu chịu khó mở các báo cáo tài chính gần đây của họ ra xem thì sẽ thấy 1 vấn đề hoàn toàn khác. Oracle đang trong một cuộc chuyển đổi khốc liệt để cạnh tranh mảng Cloud với AWS hay Microsoft Azure. Chi phí đầu tư CapEx của Oracle đang tăng vì họ phải mua hàng ngàn con GPU của Nvidia, đồng thời xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu mới quy mô lớn. Báo cáo tài chính cho thấy doanh thu mảng Cloud của họ tăng, nhưng để duy trì được biên lợi nhuận để làm hài lòng các nhà đầu tư cách duy nhất của ban lãnh đạo là phải cắt giảm mạnh chi phí vận hành (OpEx). Hơn nữa, trong giai đoạn đại dịch trước đây, Oracle cũng như nhiều công ty công nghệ lớn khác đã tuyển dụng ồ ạt để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng, dẫn tới việc bộ máy bị phình to quá mức ở nhiều dự án không còn mang lại giá trị. Việc sa thải 30.000 nhân sự đợt này bản chất là một cuộc phẫu thuật lại dòng tiền. Họ xả bớt phần nhân sự dư thừa ở các mảng kinh doanh truyền thống hoặc kém hiệu quả, từ đó dồn toàn lực và vốn để duy trì cuộc đua hạ tầng AI.
Sau đó là trường hợp của Red Hat. Tờ The Register mới đây đã đăng thông tin Red Hat chấm dứt hoạt động của đội ngũ kỹ sư tại Trung Quốc. Lại có những người chỉ đọc lướt qua rồi mượn chuyện này để củng cố cho luận điểm AI đang lấy đi việc làm của ngành IT. Nhưng nếu phân tích sâu hơn, quyết định này của Red Hat bị chi phối bởi hai yếu tố cốt lõi. Yếu tố thứ nhất là áp lực tài chính từ công ty mẹ IBM. Anh em trong ngành đều biết IBM đã mua lại Red Hat với giá 34 tỷ đô la. Dù ban đầu IBM hứa hẹn sẽ để Red Hat hoạt động độc lập, nhưng văn hóa cut chi phí của IBM rốt cuộc cũng đã tới Red Hat. Việc tinh gọn bộ máy, loại bỏ những trung tâm R&D có chi phí duy trì cao hoặc không còn phù hợp với chiến lược dài hạn là điều hiển nhiên mà IBM sẽ làm. Yếu tố thứ hai, và cũng là nguyên nhân trực tiếp mang tính quyết định, chính là vấn đề địa chính trị. Căng thẳng Mỹ - Trung ngày càng leo thang trên mọi mặt trận, từ các lệnh cấm vận bán dẫn cho tới các rào cản về an ninh dữ liệu. Điều này buộc các tập đoàn công nghệ Mỹ phải thực hiện chiến lược dịch chuyển chuỗi cung ứng hoặc rút lui hoàn toàn khỏi Trung Quốc để tránh các rủi ro pháp lý và chính trị. Khi đóng cửa trung tâm ở Trung Quốc, thực chất Red Hat đang dời phần lớn các khối lượng công việc đó sang các trung tâm khác ở Ấn Độ hoặc các quốc gia đồng minh. Thông báo nội bộ của họ cũng xác nhận rõ ràng việc rời khỏi thị trường này không hề làm giảm tổng số lượng nhân sự toàn cầu của bộ phận kỹ thuật. Đây là một bước đi chiến lược để rũ bỏ rủi ro, đồng thời tối ưu hóa chi phí vận hành ở các khu vực an toàn hơn, chứ không hề có con AI nào can thiệp vào để cướp việc ở đây cả.
Vậy thì nhìn đi nhìn lại, hai đợt layoff gây rúng động này đâu phải hoàn toàn do AI.
Cuối cùng, tôi muốn gởi lời trực tiếp tới ban lãnh đạo các doanh nghiệp ở Việt Nam. Đừng có chỉ qua mấy cái tin kiểu đó rồi ngồi đó hoang tưởng rằng AI có thể làm được hết mọi thứ, từ đó vội vàng có ý định gạt bỏ hoặc ép giá đội ngũ kỹ sư của mình. Đây là một quan điểm sai lầm và nó thể hiện rõ việc bạn không biết gì về công nghệ và cũng không có khả năng chọn lọc thông tin. Dù công cụ AI hiện nay có tiện lợi đến đâu, nó vẫn chỉ là công cụ hỗ trợ. Cốt lõi để thiết kế kiến trúc, xây dựng, bảo mật và mở rộng một hệ thống phức tạp vẫn nằm ở tư duy logic và kinh nghiệm thực chiến của con người. Việc ảo tưởng sức mạnh của AI để đòi cắt giảm những nhân sự chủ chốt hoàn toàn có thể làm sụp đổ hệ thống và hủy hoại toàn bộ công ty của bạn. Quan điểm của tôi là AI chỉ có giá trị khi nó đồng hành cùng con người.
Thịnh Võ Quốc
Bạn có thể đọc bài này để xem thêm quan điểm của tôi về AI và con người.
Bình luận ()