Nằm ngay giữa khuôn viên khu bảo tồn, khu Aviary khổng lồ luôn rộn rã tiếng hót. Đây là một cái lồng chim lớn được thiết kế để giả lập trạng thái tự nhiên, với cây cối xanh tươi và suối nước nhân tạo, nhưng bản chất của nó vẫn là một không gian bị cô lập hoàn toàn. Nó một vòm trời được phân chia thành những ô vuông bằng khung thép và kính chịu lực. Ánh sáng bên trong được điều chỉnh bởi hệ thống đèn lập trình sẵn, sáng đúng giờ và tắt đúng giờ, không bao giờ sai lệch. Khuyên Nhỏ sinh ra ở đây, sống dưới những cành cây đúc bằng nhựa xám trơn nhẵn nằm xen kẽ với vài tán lá thật. Những tán lá thật được thay định kỳ trước khi kịp vàng úa, để duy trì ảo giác về một khu rừng đang sống.
Thế giới của bầy chim quanh quẩn và đơn điệu, xoay quanh tiếng còi tuýt vang lên mỗi ngày hai lần từ phía hệ thống loa. Khi âm thanh ấy cất lên, từ những đường ống kim loại, hàng ngàn viên cám xám xịt, khô khốc sẽ lăn rào rào xuống các máng ăn bằng xi măng. Nhưng bầy chim tuyệt đối không được phép lao vào ăn ngay. Đó là luật. Không ai biết luật ấy ra đời từ bao giờ. Chỉ biết rằng con nào vi phạm, cả bầy sẽ quay sang mổ con đó cho đến khi nó không còn dám ngẩng đầu lên nữa.
Từ cành nhựa cao nhất, một con vẹt già bệ vệ, bộ lông xơ xác xù ra gượng gạo, vỗ cánh phành phạch để bắt nhịp. Người ta nói con vẹt già này đã ở đây từ trước khi khu Aviary được xây xong, rằng chính nó đã tự nguyện dạy bầy chim những bài tụng ca đầu tiên để đổi lấy suất ăn riêng, ngon hơn và nhiều hơn. Không ai kiểm chứng điều đó. Cũng không ai dám hỏi. Ngay lập tức sau tiếng vỗ cánh bắt nhịp, hàng ngàn cái mỏ đồng loạt cất lên một bài ca quen thuộc để bày tỏ sự biết ơn: "Tạ ơn những người áo xanh vĩ đại! Tạ ơn vòm kính che chở mưa sinh nắng dưỡng! Mỗi viên cám nhân tạo là một ân huệ tuyệt vời, là mỹ vị trần gian giúp chúng ta không phải tự bươn chải ngoài sương gió. Đời đời ghi nhớ ơn sâu!"
Chỉ khi bản đồng ca vô hồn ấy kết thúc, lũ chim mới chen lấn, dẫm đạp lên nhau để mổ lấy mổ để. Khuyên Nhỏ cũng ngoan ngoãn nuốt vội viên cám của mình. Nó cứng quèo, đắng nghét và nhanh chóng vụn ra thành thứ bột rin rít, nghẹn ứ nơi cổ họng. Đôi khi nó tự hỏi liệu những con chim khác có cảm nhận được vị đắng ấy không, hay miệng chúng đã chai lì từ lâu đến mức không còn phân biệt nổi đắng với ngọt. Vừa cố uống ngụm nước máy tù đọng ở máng lọc để nuốt trôi miếng ăn, Khuyên Nhỏ vừa nhớ lại bí mật mà ông nội nó - một chú chim từng sống ở thế giới bên ngoài trước khi bị bắt vào đây. Ông nó nói ngoài kia không có vòm kính, thức ăn phải tự lực tìm kiếm giữa tự nhiên, nhưng có một thứ gọi là "mưa". Nước mưa rơi tự do trên những tán lá thật ngọt ngào, thứ vị thanh khiết mà không một nguồn nước nào trong cái lồng này có được.
Một chiều vắng lặng, khi những người quản lý quên không bật hệ thống đèn chiếu sáng, bóng tối loang dần từ phía đông vòm kính khiến không khí bên trong trở nên chập chờn và kỳ lạ. Bầy chim nháo nhác một lúc rồi rúc đầu vào cánh, ngủ sớm hơn thường lệ. Chỉ có Khuyên Nhỏ không ngủ được. Nó bay lượn sát đỉnh lồng và phát hiện ra một mắt lưới thép bị rỉ sét, bung ra một lỗ nhỏ. Nó đứng trước khe hở ấy rất lâu. Gió bên ngoài thổi vào lạnh buốt, mang theo mùi ẩm ướt xa lạ. Bằng tất cả sự tò mò và khát khao tích tụ từ những câu chuyện của ông nội, Khuyên Nhỏ thu mình, nhắm mắt, dùng hết sức lách qua khe hở sắt nhọn.
Đón chờ nó ở thế giới bên ngoài không phải là ánh nắng ấm áp mà ông nội từng nhắc đến. Đó là một trận cuồng phong. Một cơn mưa rào trút nước xối xả. Khuyên Nhỏ chao đảo trước những luồng gió mạnh, không biết ngả về phía nào, cánh rã rời rồi rơi phịch xuống một chùm lá cây rậm rạp. Nó nằm đó, thở hổn hển, tim đập loạn. Nước mưa lạnh buốt ngấm qua lớp lông, thấm vào tận da thịt, khiến bộ lông ướt sũng dính chặt vào thân hình gầy guộc. Trong bóng tối, những âm thanh lạ lẫm cứ réo lên từ khắp phía: tiếng gió rít qua kẽ lá, tiếng sấm ngân dài không dứt, tiếng nước chảy réo trên mặt đất. Lần đầu tiên trong đời, Khuyên Nhỏ cảm thấy mình thực sự bé nhỏ.
Thế nhưng, khi một giọt nước tuôn từ chóp chiếc lá xanh rơi trúng mỏ, Khuyên Nhỏ bỗng sững lại. Nó ngọt lịm, mát lành và thanh khiết vô cùng, không giống bất kỳ thứ gì nó từng nếm qua. Khuyên Nhỏ há mỏ đón thêm một giọt nữa. Rồi một giọt nữa. Toàn thân nó run lên vì một cảm giác không tên, thứ cảm giác mà có lẽ ông nội nó đã mang theo suốt cả cuộc đời bị giam cầm mà chưa bao giờ tìm được. Nó nhận ra mình đã thực sự được tự do.
Quá đỗi hạnh phúc và không muốn giữ riêng điều kỳ diệu này, Khuyên Nhỏ nỗ lực dùng đôi cánh ướt sũng bay ngược lên đỉnh vòm, lách qua khe hở để trở vào trong. Nó đáp xuống một nhánh cây nhựa gần máng ăn, rũ mạnh bộ lông, lớn tiếng gọi: "Mọi người ơi! Ra ngoài đi! Ngoài kia mưa gió rất lạnh, nhưng nước mưa rất ngọt! Chúng ta không cần phải xếp hàng hát tụng để ăn thứ cám đắng nghét này nữa. Thế giới rộng lớn lắm, chúng ta tự tìm được những thức ăn ngon hơn thế này nhiều. Theo cháu ra ngoài đi!"
Đáp lại sự hồ hởi và tiếng kêu gọi của nó là hàng ngàn ánh mắt kinh hãi xen lẫn giận dữ. Bầy chim lùi lại phía sau, nhìn bộ dạng tơi tả, ướt đẫm của Khuyên Nhỏ như thể đang nhìn một sinh vật mang mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Vài con non nép sát vào mẹ, chúi đầu không dám nhìn. Vài con trưởng thành nhìn về phía con vẹt già như chờ lệnh.
Con vẹt già trên cành cao cuống cuồng rít lên, giọng lạc đi vì sợ hãi: "Kẻ phản nghịch! Nó bị điên rồi! Chối bỏ thức ăn nhân tạo thượng hạng và sự che chở của vòm kính là một tội ác!"
Ngay lập tức, để chứng minh sự trung thành tuyệt đối và bảo vệ phần cám lót dạ hằng ngày, cả đàn chim nhắm nghiền mắt lại. Chúng phình lông cổ, rướn hết gân cổ hót rống lên bản tụng ca cũ với âm lượng cuồng loạn nhằm lấn át hoàn toàn tiếng kêu gọi của Khuyên Nhỏ: "Mỹ vị! Cám nhân tạo là mỹ vị tuyệt trần! Tạ ơn vòm kính! Tạ ơn những người áo xanh!".
Tiếng hót chói tai, mê muội và vô hồn vang vọng, đập mạnh vào những tấm kính râm ran. Đàn chim đã hoàn toàn bằng lòng với ngục tù, chúng sinh lòng biết ơn sâu sắc và quay sang bảo vệ chính những kẻ giam giữ mình, sợ hãi bất cứ điều gì có thể làm lung lay cái máng ăn sẵn có.
Khuyên Nhỏ đứng lặng thinh trên cành nhựa. Nó nhìn từng khuôn mặt quen thuộc trong bầy những con chim nó lớn lên cùng, ngủ sát cạnh nhau suốt bao năm trời. Lúc này, nhìn những cái mỏ đang há ra hót không ngừng, Khuyên Nhỏ nhận ra: cái lồng đáng sợ nhất không phải làm bằng khung thép vững chắc, mà nó được xây bằng mê muội, bằng sự an phận và nỗi sợ hãi mất đi chút lợi ích nhỏ nhoi được ban phát. Và một khi cái lồng ấy đã hình thành bên trong, không có khe hở nào trên vòm kính nào có thể giúp bầy chim ấy tự do.
Không nấn ná thêm một giây nào nữa, Khuyên Nhỏ quay đầu, đập cánh bay qua lỗ hổng trên đỉnh vòm một lần nữa. Lần này nó không nhìn lại. Nó lao thẳng vào giữa cơn bão mịt mù ngoài kia, bỏ lại sau lưng khu Aviary lộng lẫy.
Bình luận ()