Nguyên lý rất đơn giản: CEO tin AI hơn tin nhân sự, CEO lo vibe coding mà không điều hành dẫn tới công ty sa sút rồi phá sản. Vị trí CEO sẽ biến mất. Tất nhiên tiêu để bài này là tôi giật tít chứ sao mà thay thế được.
Là một người vừa trực tiếp làm mảng kỹ thuật, vừa đang vận hành startup, tôi nhận thấy các CEO hiện nay đang rơi vào trạng thái quá hype với công nghệ này. Tôi hoàn toàn không phủ nhận giá trị mà trí tuệ nhân tạo mang lại; thực tế, chính công ty tôi cũng đang ứng dụng AI vào rất nhiều công đoạn để tối ưu hóa hiệu suất. Tuy nhiên, AI chỉ thực sự mang lại giá trị bền vững nếu nó đóng vai trò đồng hành cùng con người. Một hệ thống AI dù thông minh đến đâu vẫn tồn tại những định kiến và ảo giác (hallucinations) từ tập dữ liệu huấn luyện, điều này đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ từ những người có kinh nghiệm thực chiến.
Nhiều người hiện nay cứ nhìn vô mấy tin sa thải hàng loạt tại các tập đoàn lớn bên nước ngoài rồi quy chụp là do AI, nhưng tôi thấy đó phần lớn chỉ là cái cớ. Thực tế, trước khi AI bùng nổ, các đợt layoff chấn động vẫn diễn ra thường xuyên vì lý do tài chính, cấu trúc hoặc chính trị nội bộ. Việc đổ lỗi cho công nghệ đôi khi là cách để che đậy những biến động thị trường hoặc sai lầm trong quản trị vốn đã có từ trước.
Thịnh Võ Quốc
Bạn có thể đọc bài này của tôi về sa thải.
Về mảng dev, đây cũng là chuyên môn của tôi. Hiện nay, một số CEO ở Việt Nam có quyết định sa thải, dừng chương trình đào tạo hay ép lương nhân sự với lý do AI làm được hết. Tôi thấy đây là một sai lầm cực kỳ nghiêm trọng. Thử đặt một câu hỏi đơn giản: nếu nói chỉ cần một senior với AI là đủ làm dự án, vậy tới lúc ông senior đó nghỉ thì ai thay? Không đầu tư vô nhân sự trẻ thì đào đâu ra thế hệ kế thừa có đủ trình độ? Mấy ông CEO dùng AI để vibe code mấy cái tool nhỏ chạy nội bộ thì không nói, chứ đưa lên product lỡ hệ thống lỗi sâu bên trong hay cần tối ưu phức tạp thì AI có nhảy ra fix được không? Cuối cùng cũng phải cần tới con người thôi. AI ngày càng xịn, nhưng nó chỉ xịn khi có người đủ trình độ dẫn dắt. Tôi mong mấy ông trong mảng công nghệ hãy tỉnh táo lại. Đừng vì fomo mà đánh mất đi nguồn lực con người. Con người là cái gốc rễ bền vững nhất của doanh nghiệp.
AI mà thay thế dev hết thì Anthropic không có tuyển cỡ này.
Nhìn qua mảng design, không ít người wow khi thấy AI tạo ra các banner, billboard hay video TVC rồi khẳng định designer sắp thất nghiệp. Đúng là nhìn qua thì rất ấn tượng, nhưng xét về khía cạnh chuyên môn thì lại là chuyện khác. Một file do AI tạo ra liệu có đủ độ phân giải và thông số kỹ thuật để in ra một billboard kích thước lớn mà không bị vỡ hình hay không? Cái TVC đó có truyền tải được đúng chất riêng, linh hồn của thương hiệu hay chỉ là những tấm hình vô hồn. Đặc biệt là với các thương hiệu ngành thực phẩm, việc lạm dụng hình ảnh AI nhìn rất đơ. Khách hàng tìm đến bạn để thưởng thức món ăn thật do con người nấu, chứ không ai muốn bỏ tiền để ăn AI.
Nguy hiểm nhất là chuyện một CEO cứ mở miệng ra là tuyên bố AI sắp thay thế bộ phận này, vị trí nọ trong công ty. Cách hành xử này không chỉ khắc sâu khoảng cách mà còn thể hiện sự coi thường đối với công sức và giá trị của nhân sự. Mặc dù mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nhân viên bản chất là win-win, nhưng để tạo ra một sản phẩm hoàn hảo hay một công ty phát triển bền vững, nhân viên còn đặt vào đó cả niềm tin và kỳ vọng. Khi người lãnh đạo phủ nhận giá trị con người, họ cũng tự đánh mất đi sự cam kết từ cộng sự của mình. Hơn nữa, việc một CEO cứ lặp đi lặp lại những nhận định đó khiến các nhân sự chuyên môn, thậm chí là các giám đốc chuyên môn, đánh giá bạn là người thiếu kiến thức sâu và đang bị cuốn theo làn sóng FOMO. Đây là điểm chí tử đối với một người ở vị trí quản trị. Tôi từng nghe chuyện có ông CEO dùng ChatGPT viết một tài liệu dài tới 120 trang rồi bắt nhân viên đọc. Đây là sự lạm dụng công nghệ tới mức mù quáng.
Việc một CEO cứ rêu rao AI sắp thay thế nhân sự vô tình phản ánh rằng sản phẩm của công ty đó không có gì đặc biệt. Nếu máy móc có thể làm được y chang, thì chứng tỏ giá trị chất xám của doanh nghiệp cũng không có gì vượt trội hơn AI. Đó chính là cách nhanh nhất để khách hàng đánh giá thấp năng lực và sự sáng tạo của chính công ty đó.
Xét ở góc độ khách hàng, tôi không bao giờ muốn hợp tác với một công ty tuyên bố dùng AI thay thế con người cho hầu hết tác vụ. Làm sao dám tin tưởng một agency khi họ nói mọi bài đăng hay chiến dịch đều do AI làm? Ngay cả chuyện chăm sóc khách hàng, đã đụng chuyện khó mới cần tìm tới mà còn gặp lại AI trả lời tự động thì liên hệ làm chi cho mất công.
Việc so sánh sự bùng nổ của AI với cuộc cách mạng máy hơi nước để biện minh cho chuyện sa thải nhân sự là một sự ngụy biện. Máy hơi nước ra đời để giải phóng sức lao động cơ bắp, giúp con người làm những việc nặng nhọc với năng suất cao hơn, nhưng nó không thay thế được tư duy và khả năng ra quyết định. Ngược lại, AI đang nhắm thẳng vô phần trí tuệ, sáng tạo và quản trị: những thứ vốn là cốt lõi tạo nên giá trị riêng biệt của mỗi cá nhân và doanh nghiệp.
Thịnh Võ Quốc
Sau cùng, tôi không hề phản đối việc ứng dụng AI, thực tế nó là công cụ hỗ trợ tuyệt vời nếu biết xài đúng chỗ. Cái tui phản đối chính là cái hype quá đà của các CEO hiện nay. Khi người lãnh đạo coi nhẹ giá trị con người thì chính họ mới là người dễ bị đào thải nhất.
Bình luận ()