Tuần trước, tôi có đọc bài viết có tên "Even banks and hyperscalers are now sounding the alarm about the AI bubble" trên tờ Theregister. Đây không phải là lần đầu tiên từ khoá bong bóng AI được nhắc tới, nhưng mà lần này nó được nhắc tới bởi một ngân hàng. Bank for International Settlements, theo tôi tìm hiểu thì được gọi là "ngân hàng trung ương của các ngân hàng trung ương", họ lo ngại bong bóng AI đang gần đến điểm vỡ và có thể kéo theo cả kinh tế toàn cầu. Tuần rồi tôi khá bận nên chưa hoàn thiện được bài viết, giờ mới có thể ngồi viết nó.
Brandon Vigliarolo
Từ 12/2022 tới đây đã gần 4 năm, ngày qua ngày lúc nào chúng ta cũng nghe từ khoá AI xuất hiện. Từ mạng xã hội, báo chí, truyền thông cho tới đời sống hằng ngày. Việc xuất hiện dày đặt từ khoá AI kéo theo một làn sóng fomo từ mỗi cá nhân, startup, big corp, quốc gia... đều đặt bản thân vô cái thế ứng dụng AI, phát triển AI. Làn sóng này kéo theo cơn cuồng phong hàng trăm tỷ đô la được đầu tư cho hạ tầng AI. Theo bài viết, lý do chính khiến BIS lo là vì số tiền các bigtech đổ vào AI lớn đến mức khó tưởng tượng. Amazon dự tính chi hơn hai trăm tỷ đô cho hạ tầng AI trong năm nay, Microsoft khoảng một trăm chín mươi tỷ, Google một trăm tám mươi tỷ, còn Meta một trăm bốn mươi tỷ. Tính chung BIS ước năm ông lớn hyperscaler sẽ chi hơn một nghìn tỷ đô cho AI trong năm 2026. Vấn đề là những cam kết chi tiêu này đang vượt xa lợi nhuận và dòng tiền tự do của chính các công ty đó, khiến một số phải phát hành nợ để có thêm vốn. Nói cách khác, đây không còn là tiền túi dư dả nữa mà bắt đầu là tiền đi vay.
Một trong những nguyên nhân khiến các công ty đổ dồn tiền cho AI đó là về hạ tầng và cách tiếp cận. AI hiện tại được hiểu là LLM. Mà LLM muốn nó xịn hơn, thông minh hơn thì sẽ đổ thiệt nhiều data, chạy trên GPU thiệt là xịn. Và tất cả đều đang tiếp cận theo hướng này, chúng ta đều đang trên giả thuyết là trong tương lai, thị phần AI sẽ bùng nổ sẽ cần hạ tầng AI khủng bố. Giả sử tôi ở vị thế của một big tech, rất khó để tránh xa làn sóng. Nhà đầu tư sẽ liên tục hỏi tôi tại sao đứng ngoài cơ hội lớn như thế này ? Viết cái này tôi lại nhớ tới câu chuyện cơn sốt vàng, người giàu là người bán xẻng và trong cơn sóng AI này người bán xẻng là NVIDIA.
Tôi thấy lịch sử có một cái hay là sẽ lặp lại chính nó nếu con người không rút ra được kinh nghiệm. Trước bong bóng AI chúng ta đã thấy bong bóng dot com, trước đó nữa thì có bong bóng đường sắt, bong bóng kênh đào. Tất cả bong bóng đều có các điểm chung sau mà tôi ngẩm ra:
- Đều xuất phát từ một công nghệ thay đổi thế giới: đường sắt nâng cấp hạ tầng, kênh đào nâng cấp logistics toàn cầu, dot com mở ra thời kỳ internet...
- Lòng tham và fomo của con người: tất cả đều fomo sợ bỏ lỡ cơ hội làm giàu, đều nhảy vô cuộc chơi bất chấp. Mỗi người một chút thổi cho cái bong bóng bự hơn.
- Mọi công nghệ đều cần thời gian: mặc dù thay đổi thế giới, tất cả công nghệ đều cần một thời gian để thể hiện giá trị. Đường sắt, kênh đào và cả dot com đều có giá trị, tuy nhiên số vốn thổi vô quá lớn, kỳ vọng nhà đầu tư quá lớn trong khi công nghệ chưa thể hiện được giá trị sẽ làm bong bóng bể.
- Sụp đổ theo hiệu ứng domino: một cái gì đó sai sai sẽ kéo theo tất cả sụp đổ. Mặc dù chúng ta đều thừa nhận nền kinh tế vận hành theo niềm tin, tầm nhìn. Tuy nhiên chúng ta đều là con người, đều sẽ sai sót gì đó, không ngoại lệ với những nhà tài chính ở phố Wall.
Và tôi nghĩ bong bóng AI đã có tất cả những yếu tố tôi kể trên. Một dấu hiệu có thể kể tới là Oracle, công ty được coi là hyperscaler dính liền với AI, đã mất hơn 40% giá trị cổ phiếu chỉ trong một tháng. Khi một công ty lớn như vậy rớt giá nhanh như thế, nó không chỉ là chuyện riêng của Oracle, mà là tín hiệu cho cả thị trường. Bạn nên nhớ rằng Oracle không phải là startup.
Theo tôi nghĩ, nguyên nhân chính có thể làm bong bóng bể là AI hiện tại vẫn chưa chứng minh được giá trị tương xứng với số tiền đổ vô, phần lớn là FOMO nhiều hơn là lợi nhuận thật. BIS ghi nhận rằng trong khi doanh nghiệp chạy thử nghiệm AI có báo cáo một số cải thiện hiệu suất ở cấp nhân viên, thì rất ít nơi thấy được tăng năng suất rõ rệt khi đưa các dự án AI vào vận hành thực tế ở quy mô lớn. Một ngày nào đó, khi các công ty startup hay người dùng nhận ra rằng cái gọi là AI hiện tại phần lớn vẫn chỉ là LLM sinh văn bản, không thực sự thông minh như quảng cáo, thì họ hoàn toàn có thể ngừng trả tiền cho nó, nhất là khi chi phí vận hành AI vẫn đang quá cao so với giá trị mang lại. Cạnh tranh từ mô hình mã nguồn mở cũng là một rủi ro, vì các mô hình mở như DeepSeek, Qwen, Kimi giờ đã gần bắt kịp các mô hình đóng về khả năng viết code và suy luận. Mặc dù tôi biết các mô hình AI opensource từ Trung Quốc sẽ khó theo kịp frontier từ Mỹ như trong bài này.
Thịnh Võ Quốc
Lấy một ví dụ đơn giản, mức lương nhân viên CSKH ngồi trực chat với khách hàng ở Việt Nam bèo bọt nhất có thể lấy là 25 ngàn đồng/giờ làm. So với AI chatbot thì tôi thấy còn lâu chatbot mới theo kịp con người. Cơ bản thì chuyện giao tiếp người-người đã rất khác biệt. Chưa kể tính linh hoạt/chi phí. Hoặc cũng có thể tôi bị định kiến (bias). Theo tôi nhớ tuần rồi tôi cũng có đọc vài bài viết nói về vấn đề các công ty tuyển lại nhân sự là con người sau khi thay thế bởi AI. Mà đọc nhanh quá tôi không kịp trích dẫn nguồn. Nếu đọc giả có thì cho tôi xin để tôi bổ sung trong bài sau (tôi nghĩ series về cái bong bóng AI này còn dài).
Thịnh Võ Quốc
Trước đó tôi có một bài viết về chủ đề thay thế nhân sự bằng AI.
Mặc dù là một người làm AI, một người xây dựng startup có AI. Nhưng tôi luôn nghĩ rằng công nghệ cần thời gian thích ứng và thể hiện giá trị. Nếu cá nhân hoặc nhóm người tận dụng làn sóng đó để thổi giá, để fomo thì hậu quả để lại rất lớn. Bài viết này không nhằm bài xích AI, bài viết này chỉ để cảnh báo và đặt giả thuyết có thể xảy ra. Một lần nữa tôi khẳng định, trí tuệ nhân tạo chắc chắn là một công nghệ sẽ định hình lại thế giới, giống như cách internet đã làm. Nhưng trước khi nó thực sự mang lại giá trị bền vững, chúng ta có lẽ sẽ phải đối mặt với một cuộc thanh trừng khốc liệt, nơi những ảo tưởng sẽ bị nghiền nát.
Bình luận ()